Ο καρκίνος αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως, ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί να προληφθεί ή να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, ιδιαίτερα όταν διαγνωστεί έγκαιρα. Από παλιά η νόσος αυτή, περισσότερο από όλες τις άλλες χρόνιες νόσους, είχε περιβληθεί από προκατάληψη και φόβο. Με τα χρόνια μεγάλες εξελίξεις στη διάγνωση και θεραπεία του καρκίνου ανακαλύφθηκαν, ωστόσο το στίγμα της νόσου δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί. Τις τελευταίες δεκαετίες γίνεται μια προσπάθεια σε εθνικό και διεθνές επίπεδο ενημέρωσης του κοινού. Σε αυτό το πλαίσιο το 2000 η Διεθνής Ένωση κατά του Καρκίνου καθιέρωσε την 4η Φεβρουαρίου κάθε χρόνου ως την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου, ημέρα αφιερωμένη στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση γύρω από μία ασθένεια που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
Ο τρόπος ζωής και τα γονίδιά μας είναι οι βασικοί αιτιολογικοί παράγοντες για την εμφάνιση της νόσου. Το κάπνισμα, η κακή διατροφή, το αλκοόλ, η καθιστική ζωή, το χρόνιο στρες, η μόλυνση του περιβάλλοντος, επηρεάζουν την υγεία και μπορούν να προκαλέσουν πολλές χρόνιες παθήσεις, μεταξύ των οποίων και καρκίνο. Ωστόσο, η πρόοδος της ιατρικής και η βελτίωση των ιατρικών διαγνωστικών εξετάσεων στις μέρες μας μπορούν να σώσουν ζωές. Κάποιοι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν από καρκίνο, λόγω βλαβών που έχουν στο γενετικό τους υλικό. Στις οικογένειες εκείνες ο ίδιος καρκίνος εμφανίζεται σε αρκετά μέλη και σε νεαρή ηλικία. O γενετικός έλεγχος και η αναγνώριση των ανθρώπων που έχουν γενετικές βλάβες είναι πολύ σημαντικός, γιατί με τον τρόπο αυτό η διάγνωση του καρκίνου μπορεί να γίνει σε αρχικό στάδιο και η θεραπεία να φέρει την ίαση. Επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο για ειδικούς καρκίνους φέρουν οι ασθενείς που έχουν προσβληθεί από συγκεκριμένους ιούς (όπως από ιούς ηπατίτιδας Β και C για την εμφάνιση καρκίνου ήπατος και HPV για τον καρκίνο τραχήλου μήτρας).
Καθοριστικό ρόλο στη μάχη κατά του καρκίνου παίζει η πρόληψη. Η αποφυγή του καπνίσματος, η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ και η προστασία από την υπερβολική έκθεση στον ήλιο αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης. Παράλληλα, οι προληπτικές εξετάσεις και οι ιατρικοί έλεγχοι μπορούν να εντοπίσουν τη νόσο σε αρχικό στάδιο, αυξάνοντας σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας. Προς αυτή την κατεύθυνση, κάθε χρόνο γίνονται διάφορες δράσεις ενημέρωσης του κοινού και δωρεάν διαγνωστικές εξετάσεις. Με τον τρόπο αυτό διευρύνεται ο έλεγχος του πληθυσμού, περιλαμβάνοντας τους μη προνομιούχους συμπολίτες μας και τους κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών της χώρας, που δεν έχουν άμεση πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα. Η Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία συμμετέχει με ενεργό τρόπο και τροφοδοτεί τέτοιες δράσεις με συνέπεια και διάρκεια.
Η Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου δεν εστιάζει μόνο στην ασθένεια, αλλά και στον άνθρωπο. Οι ασθενείς με καρκίνο, καθώς και οι οικογένειές τους, έρχονται αντιμέτωποι με σωματικές, ψυχολογικές και κοινωνικές προκλήσεις. Η υποστήριξη από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον, η σωστή ενημέρωση και η καταπολέμηση του κοινωνικού στιγματισμού αποτελούν εξίσου σημαντικούς παράγοντες στη συνολική αντιμετώπιση της νόσου.
Ας αναλογιστούμε λοιπόν τι μπορούμε να αλλάξουμε στις ζωές μας και στις ζωές των οικείων μας, πως μπορούμε να έχουμε συνειδητά μια πιο υγιεινή ζωή και πως θα κάνουμε συστηματικά προληπτικό έλεγχο. Ασθενείς και γιατροί μαζί, μπορούμε να συμβάλουμε στη δημιουργία ενός κόσμου όπου η διάγνωση του καρκίνου δεν θα ισοδυναμεί με απώλεια της ελπίδας, αλλά με την αρχή ενός αγώνα που μπορεί να νικηθεί. Η γνώση και η πληροφόρησή μας ας γίνει η ασπίδα κι η δύναμή μας ενάντια στον καρκίνο, τώρα που τα όπλα μας είναι πολύ περισσότερα.
Επιμέλεια κειμένου: Αλεξάνδρα Χρυσουλίδου, Μαρία Μπουντίνα, Ελεάνα Ζησιμοπούλου
Ενδοκρινολογικό Τμήμα, ΑΝΘ «Θεαγένειο», Θεσσαλονίκη