Η Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης αποτελεί αφορμή για την ανάδειξη της αρτηριακής υπέρτασης ως ενός από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας παγκοσμίως και για την επανατοποθέτηση της κλινικής πρακτικής σε σύγχρονες, αιτιολογικά τεκμηριωμένες βάσεις. Η υπέρταση εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα, συμβάλλοντας καθοριστικά στην εμφάνιση στεφανιαίας νόσου, αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, καρδιακής ανεπάρκειας και χρόνιας νεφρικής νόσου.
Παρά τη διαθεσιμότητα αποτελεσματικών θεραπευτικών επιλογών, σημαντικό ποσοστό των ασθενών παραμένει είτε αδιάγνωστο είτε ανεπαρκώς ρυθμισμένο. Επιπλέον, η διαχείριση της υπέρτασης συχνά περιορίζεται στη συμπτωματική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, χωρίς συστηματική διερεύνηση των υποκείμενων αιτίων. Η προσέγγιση αυτή δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες επιστημονικές απαιτήσεις, οι οποίες επιβάλλουν αιτιολογική διάγνωση και εξατομικευμένη θεραπευτική στρατηγική.
Η Ενδοκρινολογική Εταιρεία υπογραμμίζει τη σημασία της συστηματικής διερεύνησης των ενδοκρινολογικών αιτίων υπέρτασης, τα οποία περιλαμβάνουν τον πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό, την υπερκορτιζολαιμία (σύνδρομο Cushing), το φαιοχρωμοκύτωμα/παραγαγγλίωμα, τις θυρεοειδικές δυσλειτουργίες, τον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό και τη μεγαλακρία. Οι καταστάσεις αυτές είναι σε σημαντικό βαθμό δυνητικά αναστρέψιμες ή επιδέχονται στοχευμένη θεραπεία και, ως εκ τούτου, η αναγνώρισή τους έχει άμεσο κλινικό όφελος.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό, ο οποίος αποτελεί την πλέον συχνή αιτία δευτεροπαθούς υπέρτασης και παραμένει υποδιαγνωσμένος. Πέραν της αύξησης της αρτηριακής πίεσης, σχετίζεται με αυξημένη καρδιαγγειακή νοσηρότητα, νεφρική βλάβη, μεταβολικές διαταραχές, υποκαλιαιμία και αγγειακή δυσλειτουργία, υποδηλώνοντας ότι πρόκειται για νόσημα με ευρείες συστηματικές επιπτώσεις.
Ο πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός αποτελεί θεραπεύσιμη μορφή υπέρτασης. Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την εφαρμογή στοχευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων, είτε χειρουργικών σε περιπτώσεις μονόπλευρης νόσου είτε φαρμακευτικών με ανταγωνιστές των υποδοχέων αλατοκορτικοειδών, με τεκμηριωμένο όφελος στη μείωση του καρδιαγγειακού και νεφρικού κινδύνου.
Σύμφωνα με τις πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες της Endocrine Society, συνιστάται ενεργός έλεγχος για πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό σε όλους τους υπερτασικούς ασθενείς. Η σύσταση αυτή καθιστά εφικτή την εφαρμογή ενός απλού screening test στην καθημερινή κλινική πράξη και παρέχει τη δυνατότητα σε όλους τους ιατρούς που διαχειρίζονται ασθενείς με υπέρταση να προχωρήσουν σε έγκαιρη αναγνώριση της νόσου, να ξεκινήσουν στοχευμένη θεραπευτική αγωγή όπου ενδείκνυται ή να παραπέμψουν σε εξειδικευμένα ενδοκρινολογικά κέντρα για περαιτέρω διερεύνηση και καθορισμό του υποτύπου της νόσου.
Η αποτελεσματική διαχείριση της υπέρτασης προϋποθέτει διεπιστημονική συνεργασία μεταξύ ενδοκρινολόγων, καρδιολόγων, νεφρολόγων, παθολόγων/γενικών ιατρών, καθώς και ακτινολόγων και χειρουργών, με στόχο τη βέλτιστη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση.
Η Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης αναδεικνύει την ανάγκη για μετάβαση σε μια ολοκληρωμένη, αιτιολογικά τεκμηριωμένη και εξατομικευμένη προσέγγιση στη διαχείριση των υπερτασικών ασθενών.
Επιμέλεια κειμένου: Αθηνά Μάρκου, Διευθύντρια ΕΣΥ, Ενδοκρινολόγος, Ενδοκρινολογική Μονάδα και Κέντρο Διαβήτη, ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς».