«ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

Παγκόσμια Ημέρα Σακχαρώδη Διαβήτη: 14 Νοεμβρίου 2026

Στον διαβήτη ο χρόνος μετράει – και ο χρόνος είναι στα χέρια μας.

Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,

Για έως και έναν στους δύο ανθρώπους με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2), η διάγνωση τίθεται μαζί με την πρώτη επιπλοκή: στην καρδιά, στους νεφρούς, στα μάτια ή στα νεύρα. Αυτή η εικόνα μπορεί να αλλάξει, και η αλλαγή ξεκινά από τα ιατρεία μας.

Αυτό είναι το μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Διαβήτη. Η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συγκλίνουν σε κοινό σύνθημα: «Early action on diabetes» – Έγκαιρη δράση για τον διαβήτη.

Η Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία – Πανελλήνια Ένωση Ενδοκρινολόγων (Ε.Ε.Ε. – Π.Ε.Ε.) το υιοθετεί και καλεί κάθε μέλος της να το κάνει πράξη.

Γιατί η 14η Νοεμβρίου;

Η 14η Νοεμβρίου είναι η γενέθλια ημέρα του Frederick Banting, που μαζί με τον Charles Best συνέβαλε καθοριστικά στην ανακάλυψη της ινσουλίνης το 1921. Από το 1991 η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στον Σακχαρώδη Διαβήτη και από το 2006 αποτελεί επίσημη παγκόσμια ημέρα του ΟΗΕ, με απήχηση σε περισσότερους από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους σε 160 και πλέον χώρες.

Οι αριθμοί δεν μας επιτρέπουν να περιμένουμε

Σύμφωνα με τον Άτλαντα της IDF (2025), 589 εκατομμύρια ενήλικες ζουν με ΣΔ, δηλαδή ένας στους εννέα, και έως το 2050 αναμένεται να φτάσουν τα 853 εκατομμύρια. Τέσσερις στους δέκα δεν γνωρίζουν ότι νοσούν, ενώ 635 εκατομμύρια ενήλικες βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για ΣΔ2.

Στην Ελλάδα, περίπου 874.000 ενήλικες 20–79 ετών ζουν με ΣΔ και σχεδόν τρεις στους δέκα από αυτούς, περίπου 249.000 συμπολίτες μας, δεν το γνωρίζουν. Επιπλέον, πάνω από 8.200 θάνατοι ετησίως αποδίδονται στον ΣΔ.

Ο ΠΟΥ έχει θέσει σαφή στόχο για το 2030: διάγνωση του 80% των ατόμων με ΣΔ με καλή γλυκαιμική και ρύθμιση αρτηριακής πίεσης στο 80% όσων έχουν διαγνωστεί. Ο στόχος είναι εφικτός, αρκεί να δράσουμε άμεσα.

Αναγνωρίζουμε. Συζητάμε. Στηρίζουμε.

Το κάλεσμα του ΠΟΥ προς τους επαγγελματίες υγείας είναι απλό: αναγνωρίστε τα συμπτώματα, ξεκινήστε τη συζήτηση, στηρίξτε κάθε άτομο με ΣΔ.

Αναγνωρίζουμε έγκαιρα. Ο ΣΔ2 εξελίσσεται σιωπηλά για χρόνια. Η ADA (2026) συστήνει έλεγχο για ΣΔ σε όλους από την ηλικία των 35 ετών, ή σε μικρότερη ηλικία όταν συνυπάρχουν υπερβαρότητα ή παχυσαρκία με τουλάχιστον ένα ακόμη παράγοντα κινδύνου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε να σκεφτόμαστε και τον ΣΔ τύπου 1 στους ενήλικες: έως οι μισοί ασθενείς με ΣΔ1 διαγιγνώσκονται στην ενήλικη ζωή, πολλές φορές λανθασμένα ως ΣΔ2. Η έγκαιρη αναγνώρισή του ΣΔ1 προλαμβάνει την κετοξέωση.

Ξεκινάμε τη συζήτηση. Η πρόληψη είναι σημαντική: στο Diabetes Prevention Program, η παρέμβαση στον τρόπο ζωής μείωσε κατά 58% την εμφάνιση ΣΔ σε άτομα με προδιαβήτη, ενώ η ουσιώδης απώλεια βάρους μπορεί να οδηγήσει σε ύφεση του ΣΔ2. Η έγκαιρη δράση δεν απαιτεί ριζική ανατροπή της ζωής του ασθενούς. Μπορεί να ξεκινήσει με μια απλή συζήτηση για τον κίνδυνο για ΣΔ και για ένα πρώτο, ρεαλιστικό βήμα. Και όταν τεθεί η διάγνωση, δεν αφήνουμε χώρο στην κλινική αδράνεια: έγκαιρη εντατικοποίηση, φάρμακα με τεκμηριωμένο καρδιονεφρικό όφελος, έλεγχος για επιπλοκές από την πρώτη επίσκεψη.

Στηρίζουμε κάθε άτομο με ΣΔ. Ο ΣΔ2 δεν είναι απλώς αποτέλεσμα ατομικών επιλογών. Το στίγμα παραμένει διαδεδομένο, και κρατά αρκετούς ανθρώπους μακριά από τον έλεγχο και τη θεραπεία. Συζητάμε χωρίς ενοχοποίηση και συναποφασίζουμε μαζί με τον άτομο με ΣΔ.

Ο ενδοκρινολόγος στην πρώτη γραμμή

Ως ενδοκρινολόγοι, έχουμε ιδιαίτερο ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Καθημερινά βλέπουμε άτομα με παχυσαρκία, προδιαβήτη, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ιστορικό διαβήτη κύησης ή χρόνια λήψη γλυκοκορτικοειδών, αλλά και με νοσήματα που προκαλούν δευτεροπαθή ΣΔ, όπως το σύνδρομο Cushing και η μεγαλακρία. Κάθε τέτοια επίσκεψη είναι μια ευκαιρία για έγκαιρη δράση.

Αυτόν τον Νοέμβριο σας καλούμε να:

• ελέγξετε τη γλυκαιμική κατάσταση κάθε ατόμου αυξημένου κινδύνου που εξετάζετε.
• συνεργαστείτε με την πρωτοβάθμια φροντίδα και τους συλλόγους ατόμων με ΣΔ.
• οργανώσετε ή στηρίξετε μια δράση στην πόλη σας: ενημερωτική εκδήλωση, δράση ελέγχου, φωταγώγηση ενός μνημείου με μπλε.
• μοιραστείτε στα social media το μήνυμα με hashtags #ActEarlyOnDiabetes και #WorldDiabetesDay.

Πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, η ανακάλυψη της ινσουλίνης μετέτρεψε τον διαβήτη από θανατική καταδίκη σε νόσο που αντιμετωπίζεται. Η δική μας πρόκληση σήμερα είναι να εφαρμόσουμε έγκαιρα όσα ήδη γνωρίζουμε. Η αναμονή έχει κόστος, η αδράνεια δεν είναι επιλογή!

Χρήσιμο υλικό της καμπάνιας: IDF Resource Hub

Γρηγόρης Ευφραιμίδης
Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας – Πανελλήνιας Ένωσης Ενδοκρινολόγων