Αντισύλληψη: ενημέρωση και υπεύθυνη επιλογή
O βασικός στόχος της Παγκόσμιας Ημέρας Αντισύλληψης, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 26 Σεπτεμβρίου, είναι να ενημερώνει τους νέους ανθρώπους και το ευρύ κοινό για τις ασφαλείς μεθόδους πρόληψης, με όραμα έναν κόσμο όπου κάθε εγκυμοσύνη είναι επιθυμητή. Ωστόσο, στόχος της αντισύλληψης δεν είναι μόνο η αποφυγή μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Η αντισύλληψη οδηγεί επίσης στη διαφύλαξη της γονιμότητας και τον προγραμματισμό της οικογένειας. Συνδέεται με την αυτοδιάθεση, τη σεξουαλική υγεία και τη δυνατότητα κάθε ανθρώπου να σχεδιάζει τη ζωή του με βάση τις προσωπικές του επιθυμίες και προτεραιότητες.
Ποιες επιλογές υπάρχουν;
Οι διαθέσιμες μέθοδοι αντισύλληψης είναι πολλές. Για την επιλογή της καταλληλότερης μεθόδου θα πρέπει να συνεκτιμώνται η ηλικία, η κατάσταση της υγείας, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, ο τρόπος ζωής, η συχνότητα των σεξουαλικών επαφών, η επιθυμητή διάρκεια αντισύλληψης και η δυνατότητα σωστής και σταθερής εφαρμογής της κάθε μεθόδου.
Στις ορμονικές μεθόδους περιλαμβάνονται τα αντισυλληπτικά δισκία, οι κολπικοί δακτύλιοι, τα υποδόρια εμφυτεύματα, η ενέσιμη αγωγή και το ενδομήτριο σύστημα λεβονοργεστρέλης. Τα αντισυλληπτικά δισκία αποτελούν μία από τις πιο διαδεδομένες μεθόδους ορμονικής αντισύλληψης. Εκτός από την πολύ υψηλή αποτελεσματικότητά τους, όταν χρησιμοποιούνται σωστά, μπορεί να συμβάλουν στη ρύθμιση του κύκλου και στη βελτίωση συμπτωμάτων, όπως η δυσμηνόρροια, το προεμμηνορυσιακό σύνδρομο ή η ακμή. Ωστόσο, δεν είναι κατάλληλα για όλες τις γυναίκες. Πριν από τη χορήγησή τους πρέπει να αξιολογούνται παράγοντες κινδύνου που αποτελούν αντενδείξεις χορήγησης.
Από τις μη ορμονικές (μηχανικές) μεθόδους το ανδρικό προφυλακτικό (ακολουθούμενο από το ενδομήτριο σπείραμα) αποτελεί τη σημαντικότερη επιλογή. Το ιδιαίτερο πλεονέκτημα του ανδρικού προφυλακτικού είναι ότι, εκτός από την αντισύλληψη, συμβάλλει στην προστασία από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, συμπεριλαμβανομένης της λοίμωξης από HIV. Για τον λόγο αυτό, μπορεί να χρησιμοποιείται παράλληλα με άλλες αντισυλληπτικές μεθόδους.
Η σωστή μέθοδος είναι αυτή που είναι κατάλληλη κάθε φορά
Δεν υπάρχει μία «ιδανική» αντισυλληπτική μέθοδος για όλους ούτε μία για κάθε άτομο για κάθε χρονική περίοδο της ζωής του. Μία μέθοδος μπορεί να είναι εξαιρετικά αποτελεσματική, αλλά να μην ταιριάζει στον τρόπο ζωής ή στις προσωπικές ανάγκες του ατόμου. Αντίστοιχα, μία άλλη επιλογή μπορεί να είναι περισσότερο κατάλληλη, επειδή απαιτεί λιγότερη καθημερινή προσπάθεια ή προσφέρει μεγαλύτερη διάρκεια προστασίας.
Για τους λόγους αυτούς, η απόφαση για την επιλογή της αντισυλληπτικής μεθόδου θα πρέπει να λαμβάνεται μετά από ενημέρωση και συζήτηση με τον επαγγελματία υγείας. Ιδιαίτερα στις ορμονικές μεθόδους είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως το κάπνισμα, η αρτηριακή πίεση, το ιστορικό θρομβώσεων ή άλλων αγγειακών προβλημάτων, η ηπατική λειτουργία, ο σακχαρώδης διαβήτης, ορισμένες μορφές καρκίνου και άλλα προβλήματα υγείας. Η τελική επιλογή πρέπει να είναι αποτέλεσμα ενημερωμένης απόφασης του ίδιου του ατόμου ή του ζευγαριού.
Η επείγουσα αντισύλληψη
Πρόκειται για επιλογή που αφορά συγκεκριμένες περιστάσεις (απροφύλακτη σεξουαλική επαφή ή αποτυχία μιας αντισυλληπτικής μεθόδου) και δεν πρέπει να συγχέεται με τη συστηματική αντισύλληψη. Για την επιλογή της κατάλληλης μεθόδου και τον σωστό χρόνο χρήσης της είναι σημαντικό να ζητείται άμεσα συμβουλή από επαγγελματία υγείας
Ενημέρωση χωρίς φόβο και μύθους
Η αντισύλληψη εξακολουθεί να περιβάλλεται από μύθους και παρανοήσεις. Η επιλογή μιας ορμονικής μεθόδου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι επικίνδυνο ούτε να προτείνεται μία λύση που είναι κατάλληλη για όλους. Η ασφάλεια εξαρτάται από την εξατομικευμένη αξιολόγηση, την επιλογή της κατάλληλης μεθόδου και τη σωστή χρήση της.
Η Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία υπογραμμίζει τη σημασία της έγκυρης ενημέρωσης και της εξατομικευμένης επιλογής αντισυλληπτικής μεθόδου και ενθαρρύνει το κοινό να αναζητά έγκυρη επιστημονική πληροφόρηση.
Η αντισύλληψη είναι δικαίωμα επιλογής.
Η σωστή ενημέρωση είναι δικαίωμα όλων.
Επιμέλεια κειμένου: Γεσθημανή Μηντζιώρη, Ενδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.